Monday, 17 June 2019|دوشنبه، 27 خرداد، 1398|يا قاضي الحاجات|افراد آنلاین: 55 نفر

مروری بر گذشته

آیین‌های مشترک سال نو کشورهای ایران و ژاپن

تاریخ انتشار: شنبه، 10 فروردين، 1398 فرهنگ و هنر ، مناسبت های ایرانی و خارجی
+ A -

افکار اقوام مختلف بسیار شبیه به هم هستند اما ضعف‌های اطلاع رسانی باعث شده که کمتر کسی از مردم دنیا درباره این شباهت‌ها در فرهنگ بدانند. انسان‌های قرن بیست و یکم طوری زندگی می‌کنند که انگار نه انگار با انسان‌های قرون گذشته شباهاتی دارند. بسیاری از جوانان امروزی، زندگی گذشتگان و نیاکان خود را به دید جدی نگاه نمی‌کنند و گاه به منظر حقارت از آن یاد می‌کنند اما به نظر بسیاری از کارشناسان، نژاد پرستی که در بسیاری از مردم امروزی وجود دارد، به خاطر همین ناآگاهی‌ها از شباهت‌های بین ملل مختلف است.

در این مطلب قصد داریم نیم نگاهی داشته باشیم به مشترکات آیین‌های سال نو بین ایران و ژاپن که بر اساس تحقیقات یک پژوهشگر به اسم ناهوکو تاواراتانی به نگارش در آمده است. شاید اینکه فکر کنیم بسیاری از کارهایی که ما در نوروز خود انجام می‌دهیم، در ملل دیگر به روشهای متفاوتی صورت می‌گیرد، بیش از پیش متوجه شویم که همه ما انسان هستیم و از یک ریشه و کمتر به مسائلی از قبیل برتری نژادی فکر کنیم.

ناگفته نماند که به جز این آیین‌ها، مراسمی چون جشن آتش بازی نیز در بین دو کشور رواج دارد که هر دو در آستانه سال نو این کار را انجام داده و ایرانیان جشن چارشنبه سوری می‌گیرند و ژاپنی‌ها جشن‌های مختلف آتش بازی برقرار می‌کنند.

۱– سبزه سفره هفت سین

تمامی اشیایی که روی سفره هست سین قرار می‌گیرند نمادهای نیکی و خرمی هستند. هاشم رضی در کتاب گاه شماری جشن‌های ایران باستان می‌نویسد: «بیست و پنج روز پیش از نوروز دوازده ستون از خشت خام اطراف حیاط دربار پر می‌کردند و بر فراز هر ستونی، نوعی دانشته از حبوبات می‌کاشتند. روز ششم خرداد روز یا نوروز بزرگ با سرودخوانی و نواختن سازها، محصولی را که فراهم آمده بود بر می‌داشتند. آنگاه این ستون‌ها همچنان تا روز مهر از فروردین یعنی روز شانزدهم برپا بود که در چنان روزی ستون‌ خراب و برداشته می‌شد. به رشد این دانه‌ها نگریسته و به یک که بهتر و برآمده‌تر بود، تفال می‌زدند که آن محصول در سال بیشتر خواهد شد. خود پادشاه به ویژه به جو می‌نگریست و آن را خوش یمن قلمداد می‌کرد.»

ما ایرانیان سبزه هفت سین داریم و مسیحیان درخت کریسمس که آن را نماد روp بخشی می‌دانند. مسیحیان معتقدند که قرار دادن شاخه‌های درختان سرسبز به خصوص صنوبر و کاج، در درگاه خانه و درون اتاق جان تازه‌ای به آنان می‌بخشد و رنگ سبز نیروی درمان امراض و قوی سازی نروی جسمانی و روحی است. ژاپنی‌ها نیز در ایام سال نو درخت کاج را در ورودی‌ خانه‌های خود قرار می‌دهند. اعتقاد به بازگشت ارواج در آ]ر سالا در بسیاری از ملت‌ها، (چه غربی و چه شرقی) وجود دارد. درخت کاج ژاپن هم به عنوان جایگاه فرود آمدن ارواج اجدادشان در نظر گرفته شده است.شاخه درختی که ارواح و خدایان از طریق آن به این دنیا فرود می‌آیند را به زبان ژاپنی یوری شیرو می‌گویند و همیشه از درختان سبز برمی‌آید.

چینی‌ها نیز آیین سبزی چینی و آیین کشیدن کاج بن جوان دارند که باز مرتبط با گیاهان و درختان است. زرتشتیان نیز درخت سرو را مقدس می‌دانند و معتقدند که این درخت توسط پیامبرشان کاشته شده است. همچنین شاخه‌های سرو یکی از لوازمات عقد و عروسی مردمان این آیین است. مردم دنیا قرار دادن گیاهان و درختان سبز در آیین سال نو را امری ضروری می‌دانند و با آن به استقبال سال جدید می‌روند. نیت تمامی آنها هم کاملا مشخص است: «سبزی و خرمی به انسان سلامتی و خوشبختی می‌بخشد.

۲– خانه تکانی

خانه تکانی متسلزم استقبال سال نو در دو کشور ژاپن و ایران است. در ایران که بسیاری از مردم در آستانه سال نو شروع به خانه تکانی کرده و برخی حتی دکوراسیون منزل خود را تغییر داده تا با حال و هوایی نو وارد سال جدید شوند. تکاپوی خانه تکانی در بسیاری از خانوارهای ایرانی به چندین روز طول می‌کشد.

در ژاپن هم حدودا یک ماه پیش از سال نو نظافت منازل آغاز می‌شود و غیر از تمیز کردن، اشیای بی‌مصرف دور ریخته می‌شود. خانه‌های آپارتمانی در ژاپن معمولا با هماهنگی و قرار قبلی نظافت منازل خود را انجام می‌دهند تا کل واحدها و سالن و… تمیز شود.نظافت اساسی و کلی خانه در ژاپن دو بار در سال انجام می‌شود، یکی همین یک ماه پیش از سال نو و دیگری در ایامی از سال که به ایام بُن شهرت دارد. نظافت خانه در فرهنگ ژاپن به این خاطر انجام می‌شود که خانه و کاشانه آماده پذیرایی از ارواح اجدادی باشد، البته امروزه به خاطر همین دید و بازدید و پذیرایی انجام می‌شود.

۳– خوردن رشته

در ایران رسم است که در اولین شب پس از تحویل سال، رشته پلو می‌خورند (البته بسیاری از مردم این رسم را فراموش کرده و شب سال تحویل سبزی پلو با ماهی می‌خورند) اما در کتب نویسنده‌های قدیمی همچون جعفر شهری درباره رسم خوردن رشته پلو، نکاتی آمده است:

«شب سال نو یعنی شب بعد از تحویل، شب خوردن رشته پلو بود که با ان سررشته کارها به دست می‌آمد، مخصوصا اگر خرمای مفصلی هم لای آن گذارده و کشکش پلوی سرخ کرده‌ای نیز زینت بخش آن کنند. خوردن رشته پلو در این شب رشته کار و بخت و زندگی به دستشان می‌داد، در کارهایی که با آن انجام می‌دادند.»

ایرانیان در فرهنگ قدیمی خود برای دختران بخت بسته هم از رشته پلو استفاده می‌کردند و رسم بود که اگر دختری بختش بسته و خانه نشین شده، زیر دیگ اجاق را خودش روشن کند و موقع کشیدن غذا هم در دیگ را خودش بردارد.

هوشنگ مرادی کرمانی نیز درباره خوردن رشته پلو در کتاب‌های رمان خود نوشته و چندین بار به این موضوع اشاره کرده است. برخی نقاشی‌های قدیمی و روایات کهن نیز از خوردن رشته پلو در بسیاری از خانواده‌های ایرانی صحبت به میان آورده‌اند.

ژاپنی‌ها نیز در شب سال نو معمولا پیرامون ساعت دوازده شب که موقع تحویل سال است (آنها مثل ما ساعت تحویل سال متغیری ندارند و با عوض شدن روز به سال جدید وارد می‌شوند.) رشته می‌خورند به نیت اینکه رشته عمرشان طولانی باشد. پس از صرف رشته هم سعی می‌کنند تا سحر بیدار بمانند و به معابد رفته و از آنجا آتش نو آب مقدس همراه خود به خانه بیاورند تا سفره سال جدید را بیارایند.

۴– عیدی

در هر دو کشور ایران و ژاپن، بچه‌ها انتظار عیدی می‌کشند. عیدی که امروزه تبدیل به پول شده در گذشته چنین شکلی نداشته، لااقل در ژاپن. مردمان سرزمین آفتاب موچی (نوعی خوراکی که خمیر آن با بخار دادن و کوبیدن برنج شفته به دست می‌آید و برای سال نو هم حتما به شکل دایره‌ای طبخ می‌شود چرا که شکل روح در باور ژاپنی‌ها گرد است.) را به بچه‌ها عیدی می‌دهند. همچنین اگر بخواهند خیلی عیدی شاهانه‌ای بدهند، کاگامی موچی درست می‌کنند که اندازه‌ای بزرگتر دارد (موچی عادی اندازه کف دست آدم بالغ است اما کاگامی اندازه یک آینه بزرگ و معمولا دو یا سه طبقه است)

موچی سمبل خدایان و ارواح اجدادی است و اعضای خانواده موچی‌های کوچ را از رییس خانه عیدی می‌گرفتند و هر کی سنش بیشتر بود، بیشتر موچی می‌گرفت (برخی از مردم در ایران نیز همچنان با توجه به سن و سال عیدی می‌دهند.)

عیدی به ژاپنی توشی داما است که به معنی گردی سال است (شاید علت گردی موچی این هم باشد) اما باید گفت که در ژاپن هم مانند امروز عیدی تبدیل به پول نقد شده و کارشناسان بر این باورند که ژاپنی‌ها با توجه به معنی گردی (تاما یعنی گرد) سکه گرد را جایگزین موچی کردند. سکه در تاریخ همیشه نماد پول بوده و امروزه ژاپنی‌ها هم مانند ما ایرانیان، به کوچکترهایشان عیدی (پول) می‌دهند. عیدی در ایران باستان نیز جنبه چشم روشنی داشته و معمولا هدایای مختلف با ارزش را در بر می‌گرفته است.

۵– تفال زدن برای یک سال آینده

همانطور که در مورد شماره یک اشاره کردم، ایرانیان باستان از گیاهان خود فال می‌گرفتند تا وضعیت کشاورزی سال آینده خود را پیش بینی کنند و این کار را با دانه‌های سبزه عید انجام می‌دادند. تفال زدن اما فقط محدود به ایرانیان کهن نمی‌شود و اروپاییان نیز این کار را در روز انقلاب زمستانی درداخل تنگی دانه جو انجام می‌دادند. آنها با دیدن چگونگی رویش این دانه جو و جوانه زدن یا نزدن آن و… آإ و هوای دوازده ماه آینده سال جدیدشان را پیش بینی می‌کردند.

در ژآپن نیز تفال زدن یکی از مهم‌ترین آیین‌های اسل نو به حساب می‌آید. دوازده عدد (در سال‌های کبیسه سیزده عدد) دانه لوبیا سویا در منقل قرار می‌دادند و با بررسی چگونگی سوختگی آنها پیش بینی آب و هوای سال جدید را انجام می‌دادند. اگر رنگش سفید مانده باشد هوا آفتابی خواهد بود، اگر کاملا سوخته باشد بارانی خواهد بود و اگر قسمتی سوخته باشد، نیمه ابری و آفتابی خواهد بود.

اما اینکه چرا این گونه فال‌ها مختص سال نو هستند باید گفت که به باور ژاپنیان، خدایان و ارواح اجدادی در ایام سال نو به دنیا بازگشته‌اند و اینان خبرهای آینده را به نسل‌های خود می‌رسانند.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

پرویز پرستویی: چرا گیر دادیم به زایمان زن رامبد جوان در کانادا؟پرویز پرستویی: چرا گیر دادیم به زایمان زن رامبد جوان در کانادا؟احتمال ممنوع الفعالیتی رامبد جوان و نگار جواهریاناحتمال ممنوع الفعالیتی رامبد جوان و نگار جواهریانتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (256)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (256)انتقاد بهزاد فراهانی از دستمزد نوید محمد زاده!انتقاد بهزاد فراهانی از دستمزد نوید محمد زاده!رفتار خاص کیانو ریوز خبرساز شد + تصاویررفتار خاص کیانو ریوز خبرساز شد + تصاویررابطه بردلی کوپر و آیرینا شایک به پایان رسید/پای لیدی گاگا در میان است؟رابطه بردلی کوپر و آیرینا شایک به پایان رسید/پای لیدی گاگا در میان است؟بازیگر برنده اسکار پس از متهم شدن به آزار جنسی خودش را به پلیس تسلیم کرد!بازیگر برنده اسکار پس از متهم شدن به آزار جنسی خودش را به پلیس تسلیم کرد!سریال ترسناکی که فقط در هنگام شب می توانید آن را تماشا کنید!سریال ترسناکی که فقط در هنگام شب می توانید آن را تماشا کنید!کشف حجاب نگار جواهریان در کانادا + عکسکشف حجاب نگار جواهریان در کانادا + عکسبیوگرافی آیدا جعفری بازیگر سریال گاندو + عکسبیوگرافی آیدا جعفری بازیگر سریال گاندو + عکساحمد مهرانفر به جشنواره بین المللی آمریکا راه یافتاحمد مهرانفر به جشنواره بین المللی آمریکا راه یافت۱۰ فیلم شهاب حسینی که حتما باید ببینید۱۰ فیلم شهاب حسینی که حتما باید ببینیدیادداشت گلایه آمیز تهیه کننده فیلم سینمایی تگزاس ۲یادداشت گلایه آمیز تهیه کننده فیلم سینمایی تگزاس ۲سرانجام سریال‌های رمضانی؛ پایان بیش‌از‌حد باز!سرانجام سریال‌های رمضانی؛ پایان بیش‌از‌حد باز!کاش اجازه نمی‌دادید خانم شیلا خداداد!کاش اجازه نمی‌دادید خانم شیلا خداداد!ماجرای تعرض به الناز شاکردوستماجرای تعرض به الناز شاکردوستتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (255)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (255)رقابت شدید سه فیلم سینمایی در اولین روز اکران عید فطررقابت شدید سه فیلم سینمایی در اولین روز اکران عید فطربرندگان اسکار افتخاری معرفی شدندبرندگان اسکار افتخاری معرفی شدندعلی نصیریان: قصد کناره‌گیری از بازیگری را ندارمعلی نصیریان: قصد کناره‌گیری از بازیگری را ندارمفیلم‌های اکران عید فطر معرفی شدندفیلم‌های اکران عید فطر معرفی شدندواکنش شیلا خداداد به یک تحریم: قرار این نبود!واکنش شیلا خداداد به یک تحریم: قرار این نبود!ده فیلم برتر تاریخ سینمای ایران به انتخاب Taste of Cinemaده فیلم برتر تاریخ سینمای ایران به انتخاب Taste of Cinemaفصل دوم سریال نون.خ برای ماه رمضان 99 ساخته خواهد شدفصل دوم سریال نون.خ برای ماه رمضان 99 ساخته خواهد شدجنجال های تلویزیون در ماه رمضان ۹۸جنجال های تلویزیون در ماه رمضان ۹۸
محسن چاوشی، خواننده ای مؤلف یا سفارشی ساز؟محسن چاوشی، خواننده ای مؤلف یا سفارشی ساز؟انتقاد صدف طاهریان از حضور بازیگر زن هندی در فیلم دختر شیطانانتقاد صدف طاهریان از حضور بازیگر زن هندی در فیلم دختر شیطانریحانا مادر می شود! + عکسریحانا مادر می شود! + عکسبارداری در ایران و زایمان در کانادا: اقدام و عملبارداری در ایران و زایمان در کانادا: اقدام و عملبیوگرافی آژدا پکان خواننده و بازیگر ترکیه ای + عکسبیوگرافی آژدا پکان خواننده و بازیگر ترکیه ای + عکسمرتضی کلانتریان، مترجمی که همچون قهرمان داستانش خودکشی کردمرتضی کلانتریان، مترجمی که همچون قهرمان داستانش خودکشی کردپاسخ مهناز افشار به شایعه فرار از کشور + عکسپاسخ مهناز افشار به شایعه فرار از کشور + عکسترانه این خواننده های ترک را حتما گوش کنیدترانه این خواننده های ترک را حتما گوش کنیدهمایون شجریان گواهینامه درجه یک آواز را دریافت کردهمایون شجریان گواهینامه درجه یک آواز را دریافت کردیلدا عباسی قلب اروپا را به خود خیره کردیلدا عباسی قلب اروپا را به خود خیره کردبیوگرافی بهنام صفوی + عکسبیوگرافی بهنام صفوی + عکسبهنام صفوی درگذشتبهنام صفوی درگذشتاسم و عکس فرزند مگان مارکل و پرنس هری منتشر شداسم و عکس فرزند مگان مارکل و پرنس هری منتشر شدامروز باید چیا بدونیم: از جنتلمن ها تا پیدا شدن گلزارامروز باید چیا بدونیم: از جنتلمن ها تا پیدا شدن گلزارفرزند مگان مارکل و پرنس هری به دنیا آمد؛ ۷ قانونی که زوج سلطنتی از حالا باید رعایت کنندفرزند مگان مارکل و پرنس هری به دنیا آمد؛ ۷ قانونی که زوج سلطنتی از حالا باید رعایت کنندبهنام صفوی خواننده پاپ بار دیگر در بیمارستان بستری شدبهنام صفوی خواننده پاپ بار دیگر در بیمارستان بستری شدچرا دانش‌آموزان‌مان ساسی مانکن را به حامد زمانی ترجیح می‌دهند؟چرا دانش‌آموزان‌مان ساسی مانکن را به حامد زمانی ترجیح می‌دهند؟حامد همایون ممنوع‌التصویر شد + واکنش حامد همایونحامد همایون ممنوع‌التصویر شد + واکنش حامد همایونبرنامه کنسرت های اردیبهشت 98برنامه کنسرت های اردیبهشت 98منیر فرمانفرماییان نقاش و هنرمند بزرگ دار فانی را وداع گفتمنیر فرمانفرماییان نقاش و هنرمند بزرگ دار فانی را وداع گفتجدایی اَدل از همسرش پس از ۸ سال زندگی مشترکجدایی اَدل از همسرش پس از ۸ سال زندگی مشترکبه «محمد حسین میثاقی» عادت کنیم؟چرا و چگونه؟به «محمد حسین میثاقی» عادت کنیم؟چرا و چگونه؟استاد عالیم قاسم‌اف؛ بلبل موسیقی آذربایجاناستاد عالیم قاسم‌اف؛ بلبل موسیقی آذربایجاننام‌گذاری خیابانی به نام «شجریان» در تهراننام‌گذاری خیابانی به نام «شجریان» در تهرانشورای انتخاب آثار نمایشی تالار هنر چه کسانی هستند؟شورای انتخاب آثار نمایشی تالار هنر چه کسانی هستند؟
۱۰ ستاره درخشان جام جهانی فوتبال زنان۱۰ ستاره درخشان جام جهانی فوتبال زنانازدواج  مسعود اوزیل و امینه گولشه + عکس های عروسیازدواج مسعود اوزیل و امینه گولشه + عکس های عروسینیکی لائودا راننده افسانه ای فرمول یک درگذشتنیکی لائودا راننده افسانه ای فرمول یک درگذشتکریستیانو رونالدو، مالک گران ترین خودروی صفر کیلومتر تاریخکریستیانو رونالدو، مالک گران ترین خودروی صفر کیلومتر تاریخآشنایی با سهیل عیاری راننده موفق ایرانی فرانسویآشنایی با سهیل عیاری راننده موفق ایرانی فرانسویبهترین جایگزین های عادل فردوسی پور!بهترین جایگزین های عادل فردوسی پور!علی انصاریان ازدواج کرد + عکسعلی انصاریان ازدواج کرد + عکسازدواج مسعود شجاعی | همسر مسعود شجاعی کیست؟ازدواج مسعود شجاعی | همسر مسعود شجاعی کیست؟بیوگرافی جورج لیکنز سرمربی باشگاه تراکتورسازی تبریزبیوگرافی جورج لیکنز سرمربی باشگاه تراکتورسازی تبریزوقتی که مجری شدن حساب و کتاب ندارد/جهان پهلوان علی آقا انصاریانوقتی که مجری شدن حساب و کتاب ندارد/جهان پهلوان علی آقا انصاریانعلی انصاریان مجری تلویزیون شدعلی انصاریان مجری تلویزیون شدواکنش خداداد عزیزی به ماجرای جکی چانواکنش خداداد عزیزی به ماجرای جکی چانکلاهبرداری یک دختر از ستاره‌های فوتبال/ یکی را صدمیلیون تیغ زد، یکی را بیشتر!کلاهبرداری یک دختر از ستاره‌های فوتبال/ یکی را صدمیلیون تیغ زد، یکی را بیشتر!ایرج دانایی‌فرد، اولین گلزن ایران در جام جهانی درگذشتایرج دانایی‌فرد، اولین گلزن ایران در جام جهانی درگذشتبیوگرافی سجاد غریبی هالک ایرانی + عکسبیوگرافی سجاد غریبی هالک ایرانی + عکسبیوگرافی مارتین فورد ترسناکترین مرد دنیا + عکسبیوگرافی مارتین فورد ترسناکترین مرد دنیا + عکسبیوگرافی امیر قلعه نویی + عکسبیوگرافی امیر قلعه نویی + عکسبیوگرافی رایان تفضلی + عکسبیوگرافی رایان تفضلی + عکسمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی دادگاهی شد! + عکسعلی دایی دادگاهی شد! + عکس