Wednesday, 20 February 2019|چهارشنبه، 1 اسفند، 1397|يا حي و يا قيوم|افراد آنلاین: 58 نفر

آشنایی با مهم‌ترین جشن‌های ایران باستان

تاریخ انتشار: يکشنبه، 21 بهمن، 1397 فرهنگ و هنر ، مناسبت های ایرانی و خارجی
+ A -

در فرهنگ ایرانیان باستان، علت آفرینش انسان را رواج نیکی می‌دانستند. این نیکی مختص زمین نبود و تمام کاینات را در بر می‌گرفت. انسان برای انجام این وظیفه سنگین، باید دائما بر ضد پلیدی و نیروهای آن در تلاش باشد و برای رسیدن به ابدیت باید از گذرگاه این جهان عبور کند. در این گذرگاه، نیرو‌های اهریمنی مانع راه انسان اند. ابزار و سلاح انسان در جنگ با اهریمن، پارسایی و شادمانی ست.

از احتیاجات هر مبارز، علاوه بر بدن ورزیده، روان نیرومند است. جشن‌هایی که در طول سال برگزار می‌شد راهی برای دستیابی به روحی قوی، با ایمان، شاداب و سالم بودند. مردم با شرکت در این جشن‌ها خستگی را از روان‌شان دور می‌کردند و به آن شادابی و تازگی می‌بخشیدند. از اصول این جشن‌ها انجام ستایش و پرستش با سرور و شادمانی بود.

واژه جشن در اوستایی یسن خوانده می‌شود. این واژه اوستایی به معنی ستایش و پرستش است. هدف از برگزاری جشن‌ها در ایران باستان، ایجاد روحیه اتحاد، تمرکزِ نیرو و نزدیکی افراد به هم بوده است. جشن‌های باستان انواع زیادی داشتند که با هم آنها را بررسی می‌کنیم.

جشن نوروز

در قدیم نوروز به دو بخش تقسیم می‌شد.

  • نوروز کوچک که اولین روز فروردین‌ماه بود. پنج روز اول فروردین، جشن حالتی همگانی داشت و به نوروز همگانی هم مشهور بود.
  • نوروز بزرگ که از از ششم فروردین شروع می‌شد. در تقویم ایران باستان، ششمین روز از هر ماه را خردادروز می‌نامیدند. این روز منسوب به فرشته موکل آب، خردادامشاسپند بود. به باور زرتشتی‌ها در این روز میلاد زرتشت اتفاق افتاده است. در زمان ساسانیان این روز اهمیت و تقدس خاصی داشت.

از اعتقادات پیشینیان این بود که سرنوشت انسان و جهان در سال پیش رو، در نوروز تعیین می‌شود. از دیگر اعتقادات این بود که ارواح درگذشتگان به خانه‌هایشان بازمی‌گردند؛ بنابراین برای آنها سفره‌های رنگین پهن می‌کردند. می‌گویند که در ابتدا این سفره به هفت شین معروف بوده و شامل: شمع، شیرینی، شراب، شیر، شربت، شکر و شانه بوده؛ و بعد از ورود اسلام با تحریم شراب به هفت سین تغییر یافته است.

جشن شب یلدا

شب یلدا یا شب چله یکی از جشن‌ها مهم است که از زمان ایرانیان باستان تا به حال ادامه دارد. تاریخ شب یلدا را تا هفت هزار سال تخمین می‌زنند. در این تاریخچه شب یلدا، شب تولد خورشید است و پیروزی میترا بر اهریمن و تاریکی را جشن می‌گرفته‌اند. این روایت از آنجا نشات گرفته که یلدا بلندترین شب سال است و بعد از آن روز‌ها رو به بلندی می‌روند. شب یلدا در نقاط دیگر جهان هم به نحوه‌های متفاوتی جشن گرفته می‌شود.

آداب و رسوم شب یلدا هنوز برپاست. به این مناسبت مردم در شب یلدا سفره می‌اندازند. میوه‌های قرمز، مانند هندوانه و انار جز اصلی سفره اند. آجیل و تنقلات هم از دیگر اجزا اند . این میوه‌ و خوراکی‌ها نماد برکت، فراوانی و باروری اند. از آداب و رسوم شب یلدا جمع شدن فامیل در خانه بزرگان خانواده و قصه‌خوانی ست. فال حافظ و شاهنامه‌خوانی هم قسمتی دیگر از رسوم شب یلدا ست.

شب یلدا کاملا با فرهنگ ایرانی مانوس است. در هر جایی از ایران رسوم محلی و مخصوص به خود را در شب یلدا به جا می‌آورند. نشانه دیگرِ اهمیت یلدا در فرهنگ ایرانی، حضور شب یلدا در شعر و ادبیات است. در علم نجوم شب یلدا، مصادف با زمان انقلاب زمستانی زمین است. در واقع از نظر علمی، علت طولانی‌تر شدن روزها و کوتاه‌تر شدن شب‌ها انحراف محور زمین است.

جشن‌های ماهانه

در زمان ساسانیان و قبل از آن، روز‌های هر ماه، هر کدام اسمی خاص داشتند. نام ماه‌های دوازده‌گانه از اسم همین روز‌ها برداشته شده است. مثلا روز نوزدهم هر ماه فروردین‌روز نامیده می‌شد؛ ماه اول سال هم فروردین‌ماه بود. پس در روز نوزدهم از ماه اول، جشن فروردینگان یا فردوگ برگزار می‌شد. به همین ترتیب ۱۲ روز از سال به خاطر یکسان بودنِ نام روز و ماه، جشن ماهانه برگزار می‌شد.

جشن‌های گاهنبار

در کتاب زند اوستا از زرتشت نقل شده است که خداوند، عالم را در شش گاهنبار آفرید. در گذشته این شش گاهنبار را جشن می‌گرفتند. هریک از این جشن‌ها پنج روز طول می‌کشیده و روز آخر مهمترین روز جشن بوده است. در این روز همه باید به اندازه توانایی‌شان انفاق می‌کردند.

جشن‌های شش‌گانه گاهنبار به ترتیب زیر بوده:

  • گاهنبار میدیوزرم، روز پانزدهم اردیبهشت، به مناسبت آفریدن آسمان برگزار می‌شد.
  • گاهنبار میدیوشـم، روز پانزدهم تیرماه، به مناسبت آفریدن آب برگزار می‌شد.
  • گاهنبار پـتیه‌شـهیم، روز سی‌ام شهریورماه، به مناسبت آفریدن زمین برگزار می‌شد.
  • گاهنبار ایاسرم، روز سی‌ام مهر ماه، به مناسبت آفریدن گیاهان برگزار می‌شد.
  • گاهنبار میدیارم، بیستم دی ماه، به مناسبت آفریدن جانوران برگزار می‌شد.
  • گاهنبار همسپثمیدیه، در آخرین روز سال، به مناسبت آفریدن انسان برگزار می‌شد.

جشن‌های آتش

بعضی از جشن‌های آریایی با برپایی آتش آغاز می‌شد. این جشن‌ها در میان اقوام هند و ایرانی، هندو و اروپایی، رومی‌ها و یونانی‌ها مرسوم بوده. در باور زرتشتیان روشنی، آتش و آفتاب، تجلی اهورامزدا ست. جشن سده و چهارشنبه سوری از جشن‌های آتش هستند که هنوز رواج دارند. جشن‌های ماهانه آذرگان و شهریورگان هم از جشن‌های قدیمی آتش بوده‌اند.

جشن سده

این جشن به مناسبت پیدایش آتش برگزار می‌شود. در دورانی که این جشن پا گرفته؛ ایرانی‌ها سال را به دو فصل تقسیم می‌کردند. تابستان بزرگ که از آغاز فروردین تا پایان مهر بود؛ و زمستان بزرگ که از آبان تا آخر اسفند ادامه داشت. جشن سده، صد روز بعد از آغاز زمستان برگزار می‌شد. یعنی ۱۰ بهمن ماه. در واقع زمانی که اوج سرمای زمستان تمام شده بود. سده این معنا را داشت که توان و نیروی اهریمن رو به زوال رفته است. در این جشن آتش را که نماد اهورامزدا ست برپا می‌کنند تا نیرو‌های اهریمنی ضعیف و نابود شود. جمع‌آوری هیزم برای این جشن فریضه‌ای دینی بوده است. در این جشن جانوران موذی و زیان آور را که نماد اهریمن بوده‌اند را در آتش می‌انداخته‌اند.

جشن سوری (چهارشنبه سوری)

جشن سوری یک رسم قدیمی ‌ست که در پایان سال گرفته می‌شد. این جشن به مناسبت آغاز جشن فروردگان یا همان جشن گاهنبار همسپثمیدیه گرفته می‌شد. اعتقاد بر این بوده که در جشن فروردگان فروهر‌ها یا ارواح مردگان به مدت ده روز از آسمان به سرزمین و خانه‌هایشان بازمی‌گردند و میان بازماندگان زندگی می‌کنند. در روز سوری بر سر بام‌ها و مکان‌های مشخص آتش روشن می‌کردند. این آتش راهنمای ارواح بوده که خانه‌هایشان را پیدا کنند.
چهارشنبه سوری که امروزه در چهارشنبه آخر سال برگزار می‌شود؛ قبلا از ورود اعراب روز مشخصی نداشت. در قدیم تقسیمات ماه به صورت روز شمار بوده و ایرانی‌ها از هفته استفاده نمی‌کردند. هفته و ترتیب روز‌ها با ورود اعراب به ایران رواج یافته است.

دیگر جشن‌های باستانی ایران

خلاصه‌ای از جشن‌ های باستانی ایران در جدول زیر قابل مشاهده است.

این تحقیق درباره‌ی جشن های ایران باستان بسیار خلاصه بود. شرح در این زمینه زیاد است و نیازمند مطلب بلندبالایی در حد مقاله جشن های ‌ایران باستان است.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

کلاه قرمزی ۹۸ ظاهرا تولید نشده استکلاه قرمزی ۹۸ ظاهرا تولید نشده استآهنگ سفارشی یاس در سریال رقص روی شیشه حذف شد!آهنگ سفارشی یاس در سریال رقص روی شیشه حذف شد!بیوگرافی آریا عظیمی نژاد داور برنامه عصر جدید + عکسبیوگرافی آریا عظیمی نژاد داور برنامه عصر جدید + عکسبیوگرافی سید بشیر حسینی داور برنامه عصر جدید + عکسبیوگرافی سید بشیر حسینی داور برنامه عصر جدید + عکسبیوگرافی سعید فتحی روشن شعبده باز + عکسبیوگرافی سعید فتحی روشن شعبده باز + عکسزمان پخش برنامه عصر جدید با اجرای احسان علیخانی مشخص شدزمان پخش برنامه عصر جدید با اجرای احسان علیخانی مشخص شداز نورگل یشیلچای تا حامد همایون روی پرده سینمااز نورگل یشیلچای تا حامد همایون روی پرده سینمااکران فیلم آشغال های دوست داشتنی پس از شش سال انتظاراکران فیلم آشغال های دوست داشتنی پس از شش سال انتظاربرندگان سیمرغ جشنواره فیلم فجر اعلام شدبرندگان سیمرغ جشنواره فیلم فجر اعلام شدتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (241)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (241)اعلام نامزدهای جشنواره فیلم فجراعلام نامزدهای جشنواره فیلم فجراولین کنسرت سینمایی روی پرده میروداولین کنسرت سینمایی روی پرده میروداظهارنظر جنجالی ژولیت بینوش در جشنواره فیلم برلیناظهارنظر جنجالی ژولیت بینوش در جشنواره فیلم برلیندفاع بی‌ سابقه کیهان از فیلم قیصردفاع بی‌ سابقه کیهان از فیلم قیصرتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (240)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (240)فصل جدید برنامه دورهمی در عید نوروز با اجرای مهران مدیری پخش می‌شودفصل جدید برنامه دورهمی در عید نوروز با اجرای مهران مدیری پخش می‌شودازدواج الهام حمیدی | میکاپ زیبای الهام حمیدی برای مراسم عقدش + عکسازدواج الهام حمیدی | میکاپ زیبای الهام حمیدی برای مراسم عقدش + عکسپولاد کیمیایی از سینمای ایران خداحافظی کردپولاد کیمیایی از سینمای ایران خداحافظی کردبرنامه خندوانه برای همیشه به پایان خواهد رسیدبرنامه خندوانه برای همیشه به پایان خواهد رسیداعلام ۱۰ فیلم برتر آرای مردمی جشنواره فیلم فجراعلام ۱۰ فیلم برتر آرای مردمی جشنواره فیلم فجرترسناک ترین و بی رحم ترین خاندان‌های داستان سریال «بازی تاج و تخت» کدامند؟ترسناک ترین و بی رحم ترین خاندان‌های داستان سریال «بازی تاج و تخت» کدامند؟تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (239)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (239)فاطمه معتمد آریا: دلم می‌خواست زمانی که اجازه کار نداشتم برایم بزرگداشت می‌گرفتندفاطمه معتمد آریا: دلم می‌خواست زمانی که اجازه کار نداشتم برایم بزرگداشت می‌گرفتندبالاخره زمان پخش سریال «تاریکی شب، روشنایی روز» مشخص شدبالاخره زمان پخش سریال «تاریکی شب، روشنایی روز» مشخص شدعلت به هم خوردن مراسم عقد پرستو صالحی!علت به هم خوردن مراسم عقد پرستو صالحی!
انتقاد رضا صادقی به پرحاشیه ترین جشنواره موسیقی فجرانتقاد رضا صادقی به پرحاشیه ترین جشنواره موسیقی فجرجشنواره موسیقی فجر با صندلی های خالیجشنواره موسیقی فجر با صندلی های خالیجمال سند السویدی در بین نامزدهای نوبلجمال سند السویدی در بین نامزدهای نوبلمقاله مدرس موسیقی ایرانی برنده جایزه جهانی مجمع موسیقی شناسی یونان شدمقاله مدرس موسیقی ایرانی برنده جایزه جهانی مجمع موسیقی شناسی یونان شدحمید سعیدی، نوازنده ایرانی در میان برندگان جوایز موسیقی گرمیحمید سعیدی، نوازنده ایرانی در میان برندگان جوایز موسیقی گرمیمهدی یراحی هم ممنوع الفعالیت شد +عکسمهدی یراحی هم ممنوع الفعالیت شد +عکسعکس های جدید نگین پارسا نوازنده + ماجرای تک خوانی در کنسرت حمید عسگریعکس های جدید نگین پارسا نوازنده + ماجرای تک خوانی در کنسرت حمید عسگریحمید عسکری ممنوع‌ الکار شدحمید عسکری ممنوع‌ الکار شددردسرهای رضا ضراب برای همسرش ابرو گوندش خواننده ترک!!دردسرهای رضا ضراب برای همسرش ابرو گوندش خواننده ترک!!ارکستر آیسو به جشنواره موسیقی فجر می‌آیدارکستر آیسو به جشنواره موسیقی فجر می‌آیدپیش بینی بازی ایران ژاپن از زبان اهالی هنرپیش بینی بازی ایران ژاپن از زبان اهالی هنرحفظ کپی رایت هدف اصلی خانه موسیقیحفظ کپی رایت هدف اصلی خانه موسیقیسوتی عجیب کنسرت مسعود صابری مهمان خندوانه + عذرخواهی رامبد جوانسوتی عجیب کنسرت مسعود صابری مهمان خندوانه + عذرخواهی رامبد جوانآلبوم جدید محسن چاوشی به نام قماربازآلبوم جدید محسن چاوشی به نام قماربازو حالا زوج آنجلینا جولی - دیوید بکام!و حالا زوج آنجلینا جولی - دیوید بکام!کنسرت حمید حامی در تهران برگزار میشودکنسرت حمید حامی در تهران برگزار میشودکنسرت علی زندوکیلی در مشهد لغو شدکنسرت علی زندوکیلی در مشهد لغو شدکنسرتی برای بهنام تمدید شدکنسرتی برای بهنام تمدید شداجرای مشترک برادران خسروی و شهاب رمضان برای بهنام صفویاجرای مشترک برادران خسروی و شهاب رمضان برای بهنام صفویبیوگرافی رها اعتمادی + ماجرای ازدواج با گوگوشبیوگرافی رها اعتمادی + ماجرای ازدواج با گوگوشعلی قمصری ممنوع الکار شدعلی قمصری ممنوع الکار شدگروه موسیقی تکسیم ترکیه وارد تهران شدگروه موسیقی تکسیم ترکیه وارد تهران شدمحمدرضا شجریان فراتر از موسیقیمحمدرضا شجریان فراتر از موسیقیشکایت شهیار قنبری از اشکان خطیبیشکایت شهیار قنبری از اشکان خطیبیجزییاتی تازه از وضعیت بهنام صفوی در بیمارستانجزییاتی تازه از وضعیت بهنام صفوی در بیمارستان
ازدواج مسعود شجاعی | همسر مسعود شجاعی کیست؟ازدواج مسعود شجاعی | همسر مسعود شجاعی کیست؟بیوگرافی جورج لیکنز سرمربی باشگاه تراکتورسازی تبریزبیوگرافی جورج لیکنز سرمربی باشگاه تراکتورسازی تبریزوقتی که مجری شدن حساب و کتاب ندارد/جهان پهلوان علی آقا انصاریانوقتی که مجری شدن حساب و کتاب ندارد/جهان پهلوان علی آقا انصاریانعلی انصاریان مجری تلویزیون شدعلی انصاریان مجری تلویزیون شدواکنش خداداد عزیزی به ماجرای جکی چانواکنش خداداد عزیزی به ماجرای جکی چانکلاهبرداری یک دختر از ستاره‌های فوتبال/ یکی را صدمیلیون تیغ زد، یکی را بیشتر!کلاهبرداری یک دختر از ستاره‌های فوتبال/ یکی را صدمیلیون تیغ زد، یکی را بیشتر!ایرج دانایی‌فرد، اولین گلزن ایران در جام جهانی درگذشتایرج دانایی‌فرد، اولین گلزن ایران در جام جهانی درگذشتبیوگرافی سجاد غریبی هالک ایرانی + عکسبیوگرافی سجاد غریبی هالک ایرانی + عکسبیوگرافی مارتین فورد ترسناکترین مرد دنیا + عکسبیوگرافی مارتین فورد ترسناکترین مرد دنیا + عکسبیوگرافی امیر قلعه نویی + عکسبیوگرافی امیر قلعه نویی + عکسبیوگرافی رایان تفضلی + عکسبیوگرافی رایان تفضلی + عکسمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی دادگاهی شد! + عکسعلی دایی دادگاهی شد! + عکسکریس رونالدو با دختر یک قاچاقچی کوکائین نامزد کرده!کریس رونالدو با دختر یک قاچاقچی کوکائین نامزد کرده!ماجرای ازدواج ساموئل بازیکن اسبق استقلال با هلیا سهیمیماجرای ازدواج ساموئل بازیکن اسبق استقلال با هلیا سهیمیماجرای تجاوز «کریستیانو رونالدو» به مهماندار هتلی در لاس‌ وگاس چیست؟ماجرای تجاوز «کریستیانو رونالدو» به مهماندار هتلی در لاس‌ وگاس چیست؟دل و قلوه دادن جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی و خواستگاری علی انصاریان از مونیکا در اینستاگرام! + عکسدل و قلوه دادن جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی و خواستگاری علی انصاریان از مونیکا در اینستاگرام! + عکسشکایت نمایندگان اهل سنت از شایان مصلح بازیکن پرسپولیسشکایت نمایندگان اهل سنت از شایان مصلح بازیکن پرسپولیسبیوگرافی و عکس های سارا مصطفی نژاد بانوی بدنساز مشهور ایرانیبیوگرافی و عکس های سارا مصطفی نژاد بانوی بدنساز مشهور ایرانیبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “شیرین نوبهاری” بانوی بدنساز ایرانیبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “شیرین نوبهاری” بانوی بدنساز ایرانی