Wednesday, 21 November 2018|چهارشنبه، 30 آبان، 1397|يا حي و يا قيوم|افراد آنلاین: 45 نفر

مروری بر گذشته

چله تابستان (جشن تموز) چه روزی است؟

تاریخ انتشار: چهارشنبه، 10 مرداد، 1397 فرهنگ و هنر ، مناسبت های ایرانی و خارجی
+ A -

تموز در تقویم کهن ایرانی گرم ترین ماه سال است. در گذشته چله تموز حدودا از اول تیر ماه شروع می‌شده و تا دهم مرداد ماه ادامه می‌یافته است.

جشن تموز (چله تابستان) چه روزی است؟

10 مرداد، یکی از گرمترین روزهای سال برای ما ایرانیان معنا و مفهوم خاصی دارد. جشن چله تابستان، جشن نوروز بل، جشن نیلوفر، چله تموز، زیارتگاه نارکی، تمامی این اسامی حکایت از یک جشن بزرگ در میانه های فصل تابستان در ایران باستان را دارند.

 تموز در تقویم کهن ایرانی گرم ترین ماه سال است. «چله بزرگ» یکی از جشن‌های ایرانی بوده که امروزه فراموش شده‌است اما در جنوب خراسان طولانی ترین روز سال را هنوز هم گرامی می‌دارند اما نه با آن اهمیتی که برای شب چله زمستان یا یلدا قائل هستند. چهل یا چله تموز حدودا از اول تیر ماه شروع می‌شده و تا دهم مرداد ماه ادامه می‌یافته. معمولا شروع این چهل روز با طولانی ترین روز سال آغاز می‌شود.

مراسم‌های مربوط به چله تابستان

به طور کلی بیشتر جشن هایی که در تابستان برگزار می شود مربوط به آب، آبیاری، گیاهان، سر سبزی و... بوده است از این رو تموز و گرما نیز از این کلییت مستثنی نبوده و با آب، آبادی و سر سبزی در بلندترین روزهای سال که اجازه می‌دهد انسان در برابر گرما و خشکی مقاومت کند و بیشترین کوشش را برای آبادانی زمین، داشته باشد، در ارتباط است.

پس از یورش تازیان به ایران‌زمین جشن‌ها و آیین‌های ایرانی رفته رفته به فراموشی سپرده می‌شد اما مردم به دلیل علاقه زیادی که به آیین‌های خود داشتند در هر گوشه از ایران زمین به شکلی و در تاریخی متفاوت (تاریخ شمسی و برخی زرتشتی و شاهنشاهی) در گاهشمار (تقویم)های مختلف و در دوران شاهان متفاوت برگزار می‌کردند تا بتوانند این سنت‌ها را پاسداری کنند.

این آیین که چله تابستان هم به آن می‌گویند پس از اسلام در زمان دیلمیان که خود را وارث حکومت‌هایی مانند اشکانیان و ساسانیان و هخامنشیان می‌دانستند رونق گرفت و به نام نوروز بل میان مردم رواج پیدا کرد. زمان این اقدام مبدا جدید سال‌شماری دیلمی شد که این مبدا دقیقا برابر است با روز دوشنبه هرمزد روز اولین روز از سال پنج هزار و ۴۵۴ باستانی یزدگردی قدیم و ۷۱ هزار و ۸۲ روز پیش از مبدا هجری شمسی است. مراسم آغاز سال جدید نوروز بل به طور متغیر وابسته به محل برگزاری و نحوه قراردادن پنج روز کبیسه بین سیزدهم تا هفدهم مرداد ماه برگزار می‌‌شود.

جشن نوروزبل از قبل از اسلام بوده است. این آیین از دیلمان آغاز شده و تا پای کوه دماوند امتداد دارد و به آن در استان گیلان سال دیلمی می‌گویند و با اختلاف ۱۲ روز در استان مازندران نیز برگزار می‌شود و در آن ناحیه به تحویل سال طبری معروف است. از زمان‌های قدیم معتقد بودند که برافروختن آتش در نوروزبل موجب کاهش برف و سرما در زمستان می‌شود در اجرای این مراسم زیباترین لباس‌های خود را می‌ پوشیدند و پس از برافروختن آتش، سال نو را به یکدیگر تبریک می‌گفتند. در زمان قدیم در این فصل کشاورزان توان پرداخت باج و خراج را داشته و می ‌توانستند با فروش محصول خود زندگی‌شان را سامان دهند و از همین ‌رو سال نوی خود را در این زمان برگزار می‌‌کردند.

در این جشن ۱۰ مرد با کلاه و شولای گالشی به میدان می‌آیند و دورتا دور آتش می‌چرخند و نوازنده‌های محلی موسیقی را با شدت و شور می‌نوازند. خورشید که در حال غروب باشد و زمان روشن کردن آتش فرا می‌رسد و هیزم‌های آغشته به نفت که شعله‌‌ور می‌شوند، مردم به آن نزدیک می‌‌شوند و همه‌ باهم این شعر را می‌خوانند:

گروم گروم گروم بل با صدای پرهیبت سوختن هیزم و برکشیدن شعله

نوروز ما و نوروز بل نوروز ماه و شعله آتش نوروزی

نو سال ببی، سال سوسال تازه باشد و سال روشنائی

نو بدی خؤنه واشو تازه باشد و تازه شود و خانه آباد و با برکت

پس از شعرخوانی همگی سال نو را به هم تبریک می‌گفتند:

گالشان لباس‌های کهنه خود شامل نمد، شولا و دیگر اضافاتی را که نمی‌خواستند برای سال بعد استفاده کنند در آتش می‌سوزاندند و به نوعی هم آتش را وسیله خبررسانی و هم جز مقدسات چهارگانه آفرینش می‌دانستند و در کنار آتش به ستایش اهورامزدا می‌پرداختند و از او برای سال جدید طلب خیر، نیکی و برکت می‌کردند.

جشن چله تابستان در خراسان

خراسان یکی از جاهایی است که جشن چله تموز هنوز در آن کم و بیش وجود دارد. در تقویم محلی بیرجند «چله بزرگ» تابستان از اول تیرماه شروع می‌شود و تا دهم مردادماه ادامه می‌یابد و «چله خرد» تابستان از دهم مرداد شروع و تا سی‌ام این ماه ادامه دارد. در جنوب خراسان از اول تیرماه تا دهم مردادماه را «چله تموز»، از دهم مرداد ماه تا آخر این ماه را «چله خرد»، از اول دی‌ماه تا دهم بهمن ماه را «چله کلو»، از دهم بهمن‌ماه تا آخر این ماه را «چله خرد» می‌گویند.

خراسانی می‌گوید:

نه از شو مو منالم نه که از روز       نه از یلدا گیله درم نه چله تموز

هموقذر فهمیدم دمین ای دنیا     که آسونی د بعد سختی میه هنوز

معنی شعر خراسانی: نه از شب من گله و ناله دارم و نه از روز نه از یلدا و نه از تموز.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

کد امنیتی:

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

بیوگرافی علی صادقی + عکسبیوگرافی علی صادقی + عکسبیوگرافی ایوب آقاخانی + عکسبیوگرافی ایوب آقاخانی + عکسجدایی رابرت دنیرو از همسرش پس از ۲۰ سال زندگی مشترک جنجالیجدایی رابرت دنیرو از همسرش پس از ۲۰ سال زندگی مشترک جنجالیفیلم سن پطرزبورگ 2، سال آینده ساخته خواهد شدفیلم سن پطرزبورگ 2، سال آینده ساخته خواهد شدبیوگرافی شهرزاد کمال زاده + عکسبیوگرافی شهرزاد کمال زاده + عکسبیوگرافی متین ستوده + عکسبیوگرافی متین ستوده + عکستیپ متفاوت بهنوش بختیاری در گوتنبرگ سوئد + عکستیپ متفاوت بهنوش بختیاری در گوتنبرگ سوئد + عکسبیوگرافی مهتاب کرامتی + عکسبیوگرافی مهتاب کرامتی + عکسبیوگرافی آوا کاوری بازیگر نقش سارا در دختر گمشده + عکسبیوگرافی آوا کاوری بازیگر نقش سارا در دختر گمشده + عکسواکنش تهیه‌کننده «حوالی پاییز» به کلیپ رقص بازیگر زن سریالواکنش تهیه‌کننده «حوالی پاییز» به کلیپ رقص بازیگر زن سریالبیوگرافی ماهور الوند + عکسبیوگرافی ماهور الوند + عکسفیلم سینمایی تگزاس 2 ساخته خواهد شدفیلم سینمایی تگزاس 2 ساخته خواهد شدتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (227)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (227)15 شخصیت شرور نابغه و باهوش تاریخ سینما15 شخصیت شرور نابغه و باهوش تاریخ سینمابیوگرافی نسلیهان آتاگول و همسرش کادیر دوغولو + عکسبیوگرافی نسلیهان آتاگول و همسرش کادیر دوغولو + عکسبیوگرافی بوراک اوزچیویت و همسرش فخریه اوجن + عکسبیوگرافی بوراک اوزچیویت و همسرش فخریه اوجن + عکسویلیام گلدمن، فیلمنامه‌نویس بزرگ آمریکایی درگذشتویلیام گلدمن، فیلمنامه‌نویس بزرگ آمریکایی درگذشتبیوگرافی سیاوش چراغی پور + عکسبیوگرافی سیاوش چراغی پور + عکسبیوگرافی نسرین نصرتی + عکسبیوگرافی نسرین نصرتی + عکسبیوگرافی ندا حبیبی + عکسبیوگرافی ندا حبیبی + عکسبیوگرافی محسن تنابنده + عکسبیوگرافی محسن تنابنده + عکسبیوگرافی علیرضا شجاع نوری + عکسبیوگرافی علیرضا شجاع نوری + عکسبیوگرافی نعیمه نظام دوست + عکسبیوگرافی نعیمه نظام دوست + عکسبیوگرافی مهسا باقری + عکسبیوگرافی مهسا باقری + عکستاثیرات تحریم های آمریکا بر نماینده سینمای ایران در اسکارتاثیرات تحریم های آمریکا بر نماینده سینمای ایران در اسکار
برگزاری کنسرت فدریکو آلبانیز در ایرانبرگزاری کنسرت فدریکو آلبانیز در ایرانبیوگرافی فرزاد فرخ + عکسبیوگرافی فرزاد فرخ + عکسحمید هیراد باز هم حاشیه ساز شدحمید هیراد باز هم حاشیه ساز شدشیر خوردن از پستان گاو؛ هایدی کلوم از پستان گاو شیر می خوردشیر خوردن از پستان گاو؛ هایدی کلوم از پستان گاو شیر می خوردبیوگرافی عماد طالبزاده + عکسبیوگرافی عماد طالبزاده + عکسآلبوم آذربایجان از رحیم شهریاری منتشر میشودآلبوم آذربایجان از رحیم شهریاری منتشر میشودزندگی «نادر مشایخی» فیلم می‌شودزندگی «نادر مشایخی» فیلم می‌شودبیوگرافی حامد آهنگی + عکسبیوگرافی حامد آهنگی + عکسزندگینامه نيما يوشيج، پدر شعر نوزندگینامه نيما يوشيج، پدر شعر نوحمید هیراد: مجبور بودم پلی‌ بک‌ بخوانمحمید هیراد: مجبور بودم پلی‌ بک‌ بخوانمتور کنسرت‌ ۲۰ سال با رضا یزدانی در شهرهای ایران برگزار می‌شودتور کنسرت‌ ۲۰ سال با رضا یزدانی در شهرهای ایران برگزار می‌شودفرانسیس لِی آهنگساز موسیقی جاودان درگذشتفرانسیس لِی آهنگساز موسیقی جاودان درگذشترضا صادقی: هنرمندان را فراری ندهید!رضا صادقی: هنرمندان را فراری ندهید!بیوگرافی علی صبوری + عکسبیوگرافی علی صبوری + عکسشینید اوکانر خواننده ایرلندی مسلمان شد و نامش را به شهدا تغییر داد + عکسشینید اوکانر خواننده ایرلندی مسلمان شد و نامش را به شهدا تغییر داد + عکستقدیر مجلس کانادا از شهرام و حافظ ناظریتقدیر مجلس کانادا از شهرام و حافظ ناظریتعریف چیناره ملیک زاده خواننده زن آذری از پژمان بازغی + عکستعریف چیناره ملیک زاده خواننده زن آذری از پژمان بازغی + عکسکیهان کلهر در چین و آمریکا به صحنه می‌رودکیهان کلهر در چین و آمریکا به صحنه می‌رودتیلور سویفت علیه دونالد ترامپتیلور سویفت علیه دونالد ترامپآلبوم ابراهیم محسن چاوشی دو میلیارد تومان فروختآلبوم ابراهیم محسن چاوشی دو میلیارد تومان فروختشکایت علیه سالار عقیلی، معتمدی و فرزاد فرزینشکایت علیه سالار عقیلی، معتمدی و فرزاد فرزینبه یاد افشین مقدم؛ خواننده‌ای که زود گل کرد و زود پژمردبه یاد افشین مقدم؛ خواننده‌ای که زود گل کرد و زود پژمردبیوگرافی محمدرضا لطفی؛ استاد برجسته تار و سه‌ تاربیوگرافی محمدرضا لطفی؛ استاد برجسته تار و سه‌ تارنرگس کلباسی کیست و چه اقداماتی در زلزله کرمانشاه انجام داد؟نرگس کلباسی کیست و چه اقداماتی در زلزله کرمانشاه انجام داد؟بیوگرافی و عکس های بهنام بانی خوانندهبیوگرافی و عکس های بهنام بانی خواننده
بیوگرافی رایان تفضلی + عکسبیوگرافی رایان تفضلی + عکسمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدمائده برهانی؛ دختر ایرانی که در ترکیه می‌تازدقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسقتل ایمان رحیم پور قهرمان جهان پرورش اندام به ضرب گلوله + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسخداداد عزیزی هم بازیگر شد + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسبیوگرافی گلاره ناظمی موفق ترین داور زن ایرانی + عکسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسابعاد تازه از ماجرای تجاوز کریس رونالدو به مهماندار هتل در لاس وگاسعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی؛ قربانی بزرگ خیرخواهیعلی دایی دادگاهی شد! + عکسعلی دایی دادگاهی شد! + عکسکریس رونالدو با دختر یک قاچاقچی کوکائین نامزد کرده!کریس رونالدو با دختر یک قاچاقچی کوکائین نامزد کرده!ماجرای ازدواج ساموئل بازیکن اسبق استقلال با هلیا سهیمیماجرای ازدواج ساموئل بازیکن اسبق استقلال با هلیا سهیمیماجرای تجاوز «کریستیانو رونالدو» به مهماندار هتلی در لاس‌ وگاس چیست؟ماجرای تجاوز «کریستیانو رونالدو» به مهماندار هتلی در لاس‌ وگاس چیست؟دل و قلوه دادن جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی و خواستگاری علی انصاریان از مونیکا در اینستاگرام! + عکسدل و قلوه دادن جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی و خواستگاری علی انصاریان از مونیکا در اینستاگرام! + عکسشکایت نمایندگان اهل سنت از شایان مصلح بازیکن پرسپولیسشکایت نمایندگان اهل سنت از شایان مصلح بازیکن پرسپولیسبیوگرافی و عکس های سارا مصطفی نژاد بانوی بدنساز مشهور ایرانیبیوگرافی و عکس های سارا مصطفی نژاد بانوی بدنساز مشهور ایرانیبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “شیرین نوبهاری” بانوی بدنساز ایرانیبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “شیرین نوبهاری” بانوی بدنساز ایرانیبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “صدف خادم” بانوی بوکسور ایرانبیوگرافی، مصاحبه و عکس های “صدف خادم” بانوی بوکسور ایرانبیوگرافی و عکس های امیر عابدزادهبیوگرافی و عکس های امیر عابدزادهمهسا قربانی؛ داور زن ایرانی که بازی مرد‌ها را سوت زدمهسا قربانی؛ داور زن ایرانی که بازی مرد‌ها را سوت زدرونمایی کریس رونالدو از اتومبیل لوکس خود در ایتالیا + عکسرونمایی کریس رونالدو از اتومبیل لوکس خود در ایتالیا + عکسبیوگرافی امیر علی اکبری، ستاره ایرانی MMAبیوگرافی امیر علی اکبری، ستاره ایرانی MMAازدواج مجید قندی و پریسا براتچی در بازی های آسیایی جاکارتا + عکسازدواج مجید قندی و پریسا براتچی در بازی های آسیایی جاکارتا + عکسازدواج کیمیا علیزاده + عکسازدواج کیمیا علیزاده + عکسجزئیات پاک کردن تمام عکس های علی علیپور از اینستاگرامشجزئیات پاک کردن تمام عکس های علی علیپور از اینستاگرامششایعه مرگ و حاشیه های بستری شدن جواد خیابانی در بیمارستان و تکذیب خبر مرگشایعه مرگ و حاشیه های بستری شدن جواد خیابانی در بیمارستان و تکذیب خبر مرگعروسی کریم انصاریفرد و صوفیا دختر میلیاردر یونانیعروسی کریم انصاریفرد و صوفیا دختر میلیاردر یونانی